Od 1 stycznia 2026 roku w życie wchodzi 11 nowych zasad ortograficznych, zatwierdzonych przez Radę Języka Polskiego przy Prezydium PAN. To najpoważniejsza korekta polskiej pisowni od kilkudziesięciu lat – ostatnia miała miejsce w 1936 roku. Zmiany mają uprościć i ujednolicić codzienne stosowanie reguł.
Najważniejsze zmiany:
-
Wielka litera dla mieszkańców miejscowości: Nazwy mieszkańców miast, dzielnic, osiedli i wsi będą pisywane wielką literą, np. Warszawianin, Zgierzanin, Ochocianka, Mokotowianin.
-
Pojedyncze egzemplarze marek: Wielką literą będziemy pisać nie tylko nazwy firm i modeli, ale także pojedyncze egzemplarze ich wyrobów, np. samochód marki Ford oraz pod oknem stoi czerwony Ford.
-
„Czy by” rozdzielnie: Cząstki -bym, -byś, -by, -byśmy, -byście ze spójnikami piszemy rozdzielnie, np. Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry.
-
„Nie” z imiesłowami zawsze łącznie: Zniesiono wyjątek pozwalający na rozdzielną pisownię partykuły „nie” z imiesłowami odmiennymi. Od teraz zawsze piszemy je łącznie, np. niepiszący, nierobiący.
-
Przymiotniki od nazwisk małą literą: Przymiotniki tworzone od nazw osobowych (dzierżawcze i jakościowe) piszemy małą literą, np. dramat szekspirowski, epoka zygmuntowska, koncert chopinowski.
-
„Pół-” łącznie w wyrażeniach: Cząstkę pół- w wyrażeniach takich jak półżartem, półserio, półspał piszemy łącznie. W określeniach pochodzenia piszemy z łącznikiem: pół-Polka, pół-Francuzka.
-
Większa swoboda w parach wyrazów: W parach typu tuż-tuż, trzask-prask dopuszcza się trzy formy zapisu: z łącznikiem, z przecinkiem lub rozdzielnie.
-
Wielka litera w przestrzeni publicznej:
-
W nazwach obiektów typu Aleja, Brama, Plac, Park, Kościół, Zamek, Pomnik piszemy pierwszy wyraz wielką literą (wyjątek: ulica nadal małą). Przykłady: Aleja Róż, Plac Zbawiciela, Kościół Mariacki, Pomnik Ofiar Getta.
-
W nazwach lokali (restauracji, hoteli, kin) wszystkie człony (oprócz przyimków) piszemy wielką literą: Restauracja pod Żaglami, Kino Charlie, Hotel pod Różą.
-
W nazwach orderów i nagród wszystkie człony (oprócz przyimków i słów typu imienia) piszemy wielką literą: Nagroda Nobla, Literacka Nagroda Europy Środkowej Angelus.
-
-
Swoboda dla przedrostków super-, eko-, mini-: Przedrostki, które mogą być samodzielnymi wyrazami, można pisać łącznie lub rozdzielnie, np. superpomysł lub super pomysł, miniwieża lub mini wieża.
-
„Niby-” i „quasi-” łącznie: Cząstki niby- i quasi- z wyrazami pisanymi małą literą piszemy łącznie, np. nibyartysta, quasinauka. Przed wyrazami z wielkiej litery stawiamy łącznik: niby-Polak.
-
„Nie” w stopniach wyższych łącznie: Partykułę „nie” z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym i najwyższym piszemy łącznie, np. niemiły – niemilszy – nienajmilszy; nieczęsto – nieczęściej.
Językoznawcy podkreślają, że nowe reguły mają być bardziej intuicyjne i łatwiejsze do stosowania na co dzień, porządkując jednocześnie zapisy, które dotychczas budziły wątpliwości.